Liefde als mythe
Het thema van de prijs is dit jaar ‘Het mooiste liefdesverhaal’. De inzending van Verhildersum is gebaseerd op een bruiloftsgedicht uit 1648, geschreven voor het huwelijk van de voormalige borgbewoners Allard Tjarda van Starkenborgh en Gratia Suzanna Clant. In het gedicht wordt hun liefde verbeeld als een klassieke mythe: Cupido treft Allard met zijn pijl, waarna een symbolische strijd om Gratia ontbrandt. Speciaal voor de prijsvraag is het gedicht hertaald naar eigentijds Nederlands en bewerkt tot een doorlopend verhaal. Het origineel is hier te lezen.
De poëtische vertelling is nauw verbonden met een van de pronkstukken van de borg: een monumentaal familieportret van drie bij vier meter, waarop Allard en Gratia samen met hun tien kinderen zijn afgebeeld, met de borg op de achtergrond. Mythologische verwijzingen – zoals Romeinse kledij en de twistappel in Gratia’s hand – versterken de symboliek van het liefdesverhaal.
De jury noemt de inzending “een originele keuze die een indrukwekkend topstuk koppelt aan een poëtisch verhaal, waardoor het erfgoed op bijzondere wijze tot leven komt.”
Stem op het liefdesverhaal van Allard en Gratia
Een vijfkoppige jury selecteerde uit ruim 35 inzendingen een top 10. Het publiek kan van 3 maart tot en met 11 april stemmen op zijn favoriet via www.dagvanhetkasteel.nl/stem. Op basis van de publieksstemmen wordt een top drie samengesteld. Deze finalisten presenteren hun verhaal live aan de jury, die uiteindelijk de winnaar kiest. De prijsuitreiking vindt plaats op 22 mei, tijdens de officiële aftrap van de Pinksteren editie van de Dag van het Kasteel. Bezoekers van 18 jaar en ouder die stemmen, maken bovendien kans op een publieksprijs: een overnachting voor twee personen inclusief diner bij een erfgoedlocatie.
Een verhaal dat verder groeit
Een eventuele winst betekent meer dan alleen erkenning. Het biedt de mogelijkheid om het verhaal van Allard en Gratia verder uit te werken en toegankelijk te maken voor een breed publiek, onder meer via de museumapp Verhildersum To Go!.
Ook ontstaat er ruimte voor verdiepend onderzoek naar het netwerk rond de borg en haar bewoners — naar de wereld achter het familieportret. Juist die onderlinge verbanden en verhalen laten zien hoe hecht deze gemeenschap in de zeventiende eeuw was. Zo blijft een liefdesverhaal uit 1648 in beweging.
Het liefdesverhaal
Na een lange oorlog werd het vredesverdrag ondertekend. Maar Cupido, de kleine god der liefde, staakt zijn strijd nooit. Waar Mars en zijn legers vertrokken, daar verscheen hij en begon zijn eigen veldtocht. In de nacht trok hij rond met zijn gevolg, de pijlen geslepen en gereed. Kortgeleden was Van Starkenborgh overvallen in zijn borg: een onophoudelijke strijd, tot het uiterste gevoerd.
Tegen alle verwachting in brak Verhildersum door, en de trotse Allard moest zich gewonnen geven. Zo zwoer hij trouw aan generaal Cupido. Nu richtte Cupido zijn pijlen op borg Scheltkema-Nijenstein. Halsoverkop sloeg hij het beleg. Hij riep Allard tot zich, droeg hem het bevel over en sprak: “Mijn weg voert mij elders. Verover Nijenstein zonder dralen. Maar geven zij zich over, staak dan het geweld. Want wie door deugd overwint, zal waarlijk worden bemind.” Allard gehoorzaamde.Niet lang daarna keerde Cupido terug met nieuws van zijn moeder.
De schone Venus had zich samen met Juno en Pallas gemengd in het lot van Nijenstein. De drie Gratiën hadden Gratia Susanna tot hun vierde gezellin gekozen, want zij vervult die naam in wezen en in daad. Haar afkomst is vermaard, haar aard mild, begiftigd met gaven van hemel en natuur die naar ieders wens schonken. Hun kostbaar juweel gaven zij niet prijs aan een onwaardige tegenstander. Maar Cupido nam het voor Allard op. Hij was een edele held, die aan Minerva de bloei van zijn jeugd had geofferd en in Frankrijk, met rijpend verstand, de kunsten van staatkunde en taal had leren doorgronden.
Van ambt tot ambt had hij het Ommeland gediend, en nog altijd was hij afgevaardigde van de Staten. Hij stamde uit een zeer oud geslacht, waarvan zelfs de Duitse Rijn getuige kon zijn. Zo hoefde een Van Starkenborgh niet te wijken voor een Clant: in goedheid, bloed en deugd waren zij elkaars gelijke. De een was de ander waard. En, werd groot onthuld; Gratia was al door haar Allard geraakt. Daarom sprak Cupido tot zijn moeder: “Ga heen, het is tijd. Dit paar verlangt naar rust en een zachte liefdesstrijd.”
